Elegancko wyglądający kot półdługowłosy z prążkowatymi włosami dzielił los kilku innych ras, które powstały z przodków pierwotnie krótkowłosych. Jest mutantem kotów abisyńskich i przez długi czas nie chciano go zaakceptować. Hodowcy, którym w miotach kotów abisyńskich trafiały się kocięta o dłuższych włosach, zatajali ten fakt, aby nie utracić prestiżu swojej hodowli. Dopiero w 1965 r. w Stanach Zjednoczonych Evelyn Mague zainteresowała się urodzonymi w miotach kotów abisyńskich kociętami o dłuższych włosach i zapoczątkowała ich sterowaną hodowlę, kończąc tym samym spory. Coraz więcej hodowców poszło w jej ślady i w 1979 r. rasa ta została ostatecznie uznana.

Jej nazwę nadano od afrykańskiego kraju - Somalii. Zrezygnowano z pierwotnego określenia abisyński kot długowłosy, aby uniknąć sporów z hodowcami krótkowłosej odmiany tej rasy. Zadziwia fakt, że koty somalijskie, mimo stosunkowo krótkiej historii swej hodowli, cieszą się na świecie większym zainteresowaniem niż ich abisyńscy rodzice.

"Somalijczyk" jest kotem średniej wielkości, o mocnej i muskularnej budowie ciała. Ciało ma długie, z długimi i wysmukłymi kończynami, zakończonymi wąskimi i owalnymi łapami. Sylwetka kota musi być harmonijna i elegancka w ruchu. Głowa jest klinowata, z łagodnymi zaokrągleniami, wydatnym podbródkiem i dobrze wykształconym pyszczkiem. Nos jest średniej długości, u nasady lekko wypukły, lecz bez zagłębienia. Uszy są dość duże, szeroko rozstawione, u nasady szerokie, na wierzchołku zaokrąglone. Z tyłu małżowiny usznej mają typową dla kotów agouti jasną plamę. Kępki włosów w uszach są pożądane, chociaż - zwłaszcza u nowo wyhodowanych odmian barwnych kotów somalijskich - prawie ich nie ma. W tym zakresie są jeszcze niezbędne dalsze udoskonalenia.

Największe wrażenie robią oczy "somalijczyków": są duże, świecące, bursztynowożółte lub zielone, dość szeroko rozstawione, a ich migdałowaty kształt nadaje im orientalnego wyglądu. Jak u wszystkich kotów z prążkowanymi włosami oczy są czarno obrzeżone, jakby miały namalowaną linię powiek.

Futro jest miękkie i gęste, miłe w dotyku, na tułowiu i tylnych kończynach średniej długości, na barkach trochę krótsze. Pożądane są kołnierz na szyi i "portki" na tylnych kończynach. Charakterystyczną cechą wszystkich kotów somalijskich są podwójne lub potrójne prążki na każdym włosie, co jest typowe dla kotów somalijskich lub dzikich. Czarne prążki dzielą w ten sposób poszczególne włosy, których końce powinny być czarne.